Wyjątkowe walory przyrodnicze i krajobrazowe powiatu zgorzeleckiego wciąż jeszcze dla wielu jego mieszkańców są mało znane. Warto więc przybliżyć świat flory i fauny Ziemi Zgorzeleckiej, który przy bliższym poznaniu prezentuje się nadspodziewanie bogato i interesująco.

Miejscowa przyroda reprezentowana jest przez bardzo wiele gatunków podlegających ochronie. Na obszarze powiatu stwierdzono występowanie oprócz roślin środkowoeuropejskich, także atlantyckich i górskich, co stanowi duże urozmaicenie flory. Do najbardziej znanych  w Puszczy Zgorzeleckiej zalicza się sosnę błotną – unikat w skali kraju, powstałej w wyniku skrzyżowania się kosodrzewiny z sosną zwyczajną. Sosnę tę można spotkać  niedaleko dworca kolejowego w Węglińcu, która od 1959 r. rośnie na obszarze chronionym. Inną  lokalną osobliwością świata roślin jest grzybień północny, który jest reliktem polodowcowym i występuje w najbardziej wysuniętej, południowej części naszego rejonu. Ten polodowcowy relikt występuje jeszcze tylko na Mazurach i w Borach Tucholskich. Do wyjątkowych roślin związanych z klimatem oceanicznym należy wrzosiec bagienny – dla którego w 2005 roku utworzono rezerwat o nazwie „Wrzosiec koło Piasecznej”, położony w zachodniej części Borów Dolnośląskich. Bliskość Sudetów również miała istotny wpływ na szatę roślinną Ziemi Zgorzeleckiej. Dzięki ich bliskości możemy podziwiać szereg efektownych roślin chronionych tj. arnikę górską, śnieżycę wiosenną i arcydzięgiela litwora. Godne uwagi są także występujące aż w ośmiu gatunkach storczyki. Wymienia się tu kukułkę Fuchsa, kukułkę plamistą, kukułką szerokolistną , kruszczyk szerokolistny, listerię jajowatą, podkolan zielonawy, gnieźnik leśny czy podkolan biały. Zaskakująco cenny florystycznie jest tzw. Worek Turoszowski, który wydawałoby się należy do obszarów całkowicie zdegradowanych. Tylko tam stwierdzono występowanie kukułki Fuchsy i podkolana zielonawego. Ponadto, w rejonie Bogatyni zauważa się również obecność tak rzadkich roślin jak parzydło leśne czy marzanki wonnej. Świat zwierząt nie ustępuje florze bogactwem i różnorodnością gatunkową. Cenną uwagą jest powrót wilka na nasze tereny, niegdyś wytępionego na Łużycach. Nad strumieniami i rzekami przy odrobinie szczęścia można spotkać wydrę i bobra - nieobecnego przez ostatnie dwa stulecia. Po 2001 roku leśnicy wsiedlili wiele rodzin bobrzych na tereny nadleśnictw Węgliniec, Pieńsk i Ruszów. Jak wiadomo obecność bobra jest tym bardziej pożądana, gdyż tamy i stawy bobrowe przyczyniają się do oczyszczania wód, a ponadto stwarzają niezwykle dogodne warunki bytowe dla ryb, płazów, zimorodków, kaczek, bocianów czarnych, żurawi czy brodźców samotnych.  Wśród ptaków na Ziemi Zgorzeleckiej występuje również duża różnorodność gatunkowa. Stwierdzono około 160 gatunków ptasiej rodziny. Takiej ilości gatunków na tak małej powierzchni nie często spotyka się w Polsce. Warto podkreślić, że 11 gatunków ptaków gnieżdżących się u nas zostało ujętych  w „Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt”. Do wyjątkowych ptasich piękności z rodziny kuraków leśnych, które niestety zagrożone są wyginięciem, należą głuszce i cietrzewie. Tereny kopalni węgla brunatnego w okolicach Bogatyni, pozornie nieprzyjazne dla jakichkolwiek zwierząt, są siedliskiem wielu ginących egzemplarzy ptaków, m.in. siweczki rzecznej, białorzytka i czeczotka. Ciekawostką jest także, że powróciły na nasz teren dostojne bieliki i kruki oraz puchacze, sóweczki i włochatki. Te ostatnie, co warto podkreślić, stanowią nieliczne gatunki w skali kraju.

Bardziej szczegółowe informacje dotyczące naszej powiatowej fauny i flory można uzyskać z publikacji Waldemara Beny pt. „Przyroda powiatu zgorzeleckiego”, z której korzystano również przy redagowaniu powyższej informacji.